fbpx

Cây nêu ngày Tết và ý nghĩa trong cộng đồng dân tộc Việt Nam

cay-neu-ngay-tet-co-truyen-VN

Tết đang đến, tìm hiểu ngay ý nghĩa của cây nêu ngày Tết nhé! Ở Việt Nam, hình ảnh cây nêu ngày Tết là một nét văn hóa không thể thiếu. Cây nêu ngày Tết là một biểu tượng linh thiêng của dân tộc ta. Nó gắn liền với sự tích mang tính nhân văn sâu sắc mà ông cha ta truyền lại bao đời. Một nét văn hóa độc đáo từ bao đời nay.

cay-neu-ngay-tet-co-truyen-VN
Cây nêu ngày Tết Cổ Truyền Việt Nam

Sự tích cây nêu ngày Tết

Trong kho tàng Cổ Tích Việt Nam, Nguyễn Đổng Chi kể về sự tích được tóm tắt như sau:

“Ngày xưa, toàn bộ đất nước bị Quỷ chiếm. Chúng bắt con Người phải làm thuê và nộp phần lớn lúa đã thu hoạch. Càng ngày loài quỷ càng bóc lột con người quá đáng. Chúng tự cho mình cái quyền hưởng “ăn ngọn cho gốc” và tuyệt đường sinh nhai của người. Loài người chỉ được hưởng rạ, chịu nhiều áp bức họ tìm đến Đức Phật để cầu cứu.

su-tich-cay-neu-ngay-tet
Sự tích về cây nêu ngày Tết

Phật bảo người đừng trồng lúa mà trông khoai lang. Mùa thu hoạch ấy, Người được hưởng không biết bao nhiêu củ khoai, còn Quỷ chỉ hưởng lá và dây khoai, đúng theo phương thức “ăn ngọn cho gốc”.

Sang mùa khác, Quỷ lại chuyển qua phương thức “ăn gốc cho ngọn”. Phật bảo Người lại chuyển sang trồng lúa. Kết quả Quỷ lại hỏng ăn. Quỷ tức lộn ruột nên mùa sau chúng nó tuyên bố “ăn cả gốc lẫn ngọn”.

Phật trao cho Người giống cây ngô (bắp) để gieo khắp nơi. Quỷ lại không được gì, còn Người thì thu hoạch cơ man là trái ngô. Cuối cùng Quỷ nhất định bắt Người phải trả lại tất cả ruộng đất không cho làm rẫy nữa.

Phật bàn với Người đứng đầu của Quỷ, xin miếng đất bằng bóng chiếc áo cà sa treo trên ngọn cây tre. Quỷ thấy không thiệt hại gì nên đồng ý. Khi đó Phật dùng phép thuật để bóng chiếc áo cà sa đó che phủ toàn bộ đất đai khiến Quỷ mất đất phải chạy ra biển Đông.

Do mất đất sống nên Quỷ huy động quân vào cướp lại. Trận đánh này bên Quỷ bị thua sau khi bị bên Người tấn công bằng máu chó, lá dứa, tỏi, vôi bột,… Và Quỷ lại bị Phật đày ra biển Đông.

Trước khi đi, Quỷ xin Phật thương tình cho phép một năm được vài ba ngày vào đất liền viếng thăm phần mộ của tổ tiên cha ông. Phật thương hại nên hứa cho.

Do đó, hàng năm, cứ vào dịp Tết Nguyên đán là những ngày Quỷ vào thăm đất liền thì người ta theo tục cũ trồng cây nêu để Quỷ không bén mảng đến chỗ Người cư ngụ.

Trên cây nêu có treo khánh đất, có tiếng động phát ra khi gió rung để nhắc nhở bọn Quỷ nghe mà tránh. Trên ngọn cây nêu còn buộc một bó lá dứa hoặc cành đa mỏ hái để cho Quỷ sợ.

Ngoài ra, người ta còn vẽ hình cung tên hướng mũi nhọn về phía đông và rắc vôi bột xuống đất trước cửa ra vào trong những ngày Tết để cấm cửa Quỷ”.

Dựng cây nêu ngày Tết như thế nào?

Cây nêu được làm bằng cây tre với độ dài khoảng 5 -6 mét. Tại sao cây nêu ngày Tết phải được làm bằng tre? Vì cây tre có đốt, người ta quan niệm đấy là bậc thang đi về của thần linh, mang khí trời chuyển xuống mặt đất, hội tụ sinh khí để giúp mùa màng tươi tốt.

Chọn lựa cây tre phải là loại tre già, to, thẳng, không được cụt ngọn. Thân cây có thể được trang trí bằng các loại cờ, phướn, đèn lồng, câu đối, niêu đất chứa vôi, chuông gió,… Bên dưới gốc, rắc bột vôi trắng tạo thành vòng tròn hoặc rắc hình cánh cung, mũi tên hướng ra phía cổng để xua đuổi tà ma.

Trên ngọn nêu ngày Tết có buộc nhiều thứ (tùy từng địa phương) như cái túi nhỏ đựng trầu cau và ống sáo, vàng mã hay những chiếc khánh và con cá bằng đất nung, cùng một tán tròn bằng tre nứa dán giấy đỏ, lá dứa, lông gà,…

van-hoa-cay-neu
Cây nêu mang đến những ý nghĩa gì?

Tất cả các vật treo trên cây nêu ngày Tết điều mang đến ý nghĩa mong muốn bảo vệ và mang đến những điều hạnh phúc cho con người. Ví dụ như lá dứa để dọa ma quỷ (quỷ sợ gai), không cho vào phá.

Chiếc khánh đồng âm với “khánh” có nghĩa là “phúc”: Năm mới đem lại hạnh phúc cho gia đình. Cành đa tượng trưng cho điều lành và tuổi thọ. Tiền vàng mã để cầu tài, cầu lộc. Lông gà là biểu tượng chim thần – một sức mạnh thiên nhiên giúp người.

Khi có gió thổi chúng chạm vào nhau và phát ra tiếng leng keng như tiếng phong linh, rất vui tai. Người ta tin rằng những vật treo ở cây nêu, cộng thêm những tiếng động của những khánh đất, là để báo hiệu cho ma quỷ biết rằng nơi đây là nhà có chủ, không được tới quấy nhiễu,…

Trong những ngày Tết cổ truyền, vào buổi tối trên cây nêu có nơi còn treo một đèn lồng nhằm chỉ đường cho tổ tiên biết đường về ăn Tết với con cháu.

Thời gian dựng và hạ cây nêu trong các ngày Tết

Cây nêu ngày Tết dựng trước sân nhà vào ngày 23 tháng Chạp âm lịch, tức ngày Táo quân chầu Trời.

Cây nêu thường dựng lên vào ngày Táo Quân về trời. Chính vì vắng mặt Táo quân từ ngày này cho tới đêm Giao thừa, ma quỷ thường nhân cơ hội này lẻn về quấy nhiễu. Vì thế người dân phải trồng cây nêu để trừ tà. Đến hết ngày mùng 7 tháng Giêng thì cây nêu được hạ xuống.

Cây nêu mang ý nghĩa gì trong cộng đồng dân tộc Việt Nam?

Đối với cộng đồng dân tộc thiểu số, cây nêu xuất hiện ở những vùng rẫy thuộc sở hữu cá nhân chưa khai hoang. Người chủ rẫy tìm bốn cây cao to, chặt đứt ngang thân, dựng ở bốn góc rẫy như bốn cái trụ và gọi đó là cây nêu.

Người Mường thì trồng cây nêu ngày Tết vào ngày 28 tháng Chạp âm lịch. Trong khi đó cây nêu của người Hmông vùng Tây Bắc Việt Nam được dựng trong lễ hội Gầu tào (cầu phúc hoặc cầu mệnh) tổ chức từ ngày 3 đến ngày 5 tháng giêng âm lịch.

Cây nêu được cộng đồng người dân tộc Sán Dìu dựng lên trong lễ cầu mùa. Mùa thu, khi đã thu hoạch mùa màng xong, đồng bào Sán Dìu tổ chức lễ Đàn phàn (đại lễ cầu mùa màng) để tạ ơn trời đất và cầu mong sự bình yên cho người và gia súc. Ngày đầu làm lễ dâng thóc giống mời các thần về, cầu hồn lúa. Đồng thời, để cúng trị các loại ma ác gây bệnh tật cho con người, phá hoại mùa màng. Sang ngày thứ hai dựng cây nêu.

cay-neu-doi-voi-cong-dong
Cây nêu mang ý nghĩa với các cộng đồng dân tộc Việt Nam

Hiện nay, trong các ngày Tết, nhiều nơi bắt đầu “thiếu vắng” cây nêu ngày Tết. Mà chỉ thấy những cành hoa đào, hoa mai. Cây nêu chỉ còn được dịp thấy tại các chùa, đình, một số vùng quê. Vẫn mong, thế hệ trẻ đừng quên lãng giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp này.

Nguồn: https://vi.wikipedia.org/wiki/C%C3%A2y_n%C3%AAu

——————–

Công ty Cổ phần Đi Cho Biết

Address: 73 Cao Thắng, P.17, Q. Phú Nhuận, TPHCM

Website: www.dichobiet.com

Fanpage: https://www.facebook.com/Trip2Know

Hotline: 0932.113.225

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Call Now Button